Kruis

Dit kruis, deze plek. Het zegt alles. Voor mij persoonlijk althans. Elke week wandel ik minstens één keer langs dit kruis en dan sta ik altijd even stil bij Newman, Hollis en Huggins. Vandaag precies 77 jaar geleden kwamen deze drie mannen om door oorlogsgeweld terwijl zij streden voor de vrijheid van mijn opa’s en oma’s, mijn pasgeboren vader en mijn schoonouders. En daarmee streden ze (indirect) voor mijn, voor onze vrijheid.

Vanuit mijn werk ben ik intensief betrokken bij het vieren en herdenken en ik kan mij geen mooier en belangrijker werk voorstellen. Het is betekenisvol werk, vind ik. Al maakt de tijd waarin we leven dat het soms lijkt alsof het weinig zin heeft. En dat vind ik heel erg. Dat gevoel wil ik vandaag met jullie delen, al lijkt dat soms zo nutteloos. Of zo belerend. En zo ‘eng’ ook. Dit soort posts kunnen immers een boel gezeik met zich meebrengen. Maar hé, van die vrijheid van meningsuiting (al zoekt men wat dat betreft te vaak het randje op, of nog verder) mag iedereen gebruik maken, dus waarom zou ik het dan laten?

In verband met de viering van 77 jaar Operatie Market Garden heb ik de eer gehad een aantal dagen intensief op te trekken met vier militairen van de 101ste Airborne Division. Van deze divisie vochten 77 jaar geleden talloze soldaten hier in de omgeving. Velen keerden nooit terug.

Het raakte me hoe deze heren naar hun voorgangers keken: zeer respectvol en buitengewoon geïnteresseerd in de militaire geschiedenis. Het raakte me ook hoe zij, actieve militairen, in het leven staan. Hoe zij, ondanks de vele beste stuurlui aan wal, onverstoorbaar (althans zo lijkt het) voor hun keuzes staan. Hoe zij, gestuurd door politici en vaak met veel kritiek, hun werk doen. Vaak kritiek van mensen die géén idee hebben (dit geldt natuurlijk evenzeer voor onze eigen militairen en veteranen).

Ik ben heel erg van het leven en laten leven, maar ik ben ook van het zien van het grote verhaal en de verbanden die er zijn. Ik kan niets met mensen die roepen om het roepen, die zich niet willen verdiepen in achtergronden, die klakkeloos achter de grootste schreeuwer aanlopen. Ik kan niets met mensen die veroordelen, met de ruwe toon die veel mensen inmiddels gebruiken. Met polarisatie, met niet in de spiegel willen kijken, met ikke ikke ikke, met de manier waarop het debat gevoerd wordt.

Uiteraard is niets menselijks mij vreemd, zelf ben ik ook niet altijd even aardig of genuanceerd. Ha, bij lange na niet. Maar c’est le ton qui fait la musique is het niet? En daar mankeert het vaak aan en dat vind ik echt heel erg. Voor iedereen, voor jong en oud en voor de generaties die nog komen. Het kan toch niet zo zijn dat we een boos en nors land worden? Het kan toch niet zo zijn dat we het oké vinden dat we de ander continu de maat nemen zonder naar onze eigen rol te kijken?

Ik realiseer me donders goed dat deze woorden hier zwart op wit staan te staan. Dat ik ze niet kan nuanceren als jij ze leest. Dat jij, door jouw ervaringen, wellicht (heel) anders in het leven staat. Of misschien heb je heel recent iets heel naars meegemaakt waardoor je de balen hebt van alles. En dat snap ik. En dat mag. En nogmaals, ik realiseer me ook donders goed dat ik in deze post misschien wel heel belerend overkom. Geloof me, dat is niet mijn intentie. 

Het is gewoon mijn enorme betrokkenheid bij het onderwerp, met de offers die gebracht zijn en het feit dat ik de laatste tijd veel te vaak gehoord heb dat mensen onze huidige tijd vergelijken met ’40-’45. Dat is de nuance die ik vandaag, op 25 september 2021, wil aanbrengen. 77 Jaar na het overlijden van Newman, Hollis en Huggins. En gelukkig, gelukkig hebben we die vrijheid in Nederland! Dat dat mag, dat dat kan. 

Freedom and peace don’t just happen

Howard Ravenscroft Johnson

In 1942 kreeg kolonel Howard Ravenscroft Johnson het bevel over het 501ste Parachute Infanterie Regiment. Het 501ste PIR trainde onder hem in onder andere Taccoa en Fort Benning. In januari 1944 staken de mannen van het regiment over naar Engeland en werden onderdeel van de 101ste Airborne Division. De mannen van Johnson namen deel aan operatie Overlord in Frankrijk waar ze onder andere een Duits regiment vernietigden. Op 17 september 1944 landde het regiment hier in E…. en V….., Operatie Market Garden was begonnen. Johnson was een echte leider: hij bevond zich altijd onder zijn mannen, motiveerde hen, gaf het voorbeeld, was betrokken, kundig, soms hard als het nodig was en wars van opsmuk. Hoewel Operatie Market Garden grotendeels mislukte had het 501st, onder leiding van “Jumpy” Johnson, zijn opdracht volbracht.
Howard Ravenscroft Johnson was ‘Killed in Action’ op 8 oktober 1944 in de buurt van Arnhem. Voordat hij stierf schijnt hij tegen luitenant kolonel Ewell gezegd te hebben ‘Take care of my boys’. ‘Zorg voor mijn jongens’. Johnson liet een vrouw en twee kinderen achter.
Dit is in een notendop het verhaal van een van onze bevrijders.

We staan hier in de K…….. J……..straat, bij het A…….. Monument om 77 jaar vrijheid te herdenken. We staan in de buurt van V…. K……., waar kolonel Howard Johnson gedurende korte tijd in 1944 zijn hoofdkwartier had. K…… was de codenaam van het 501ste regiment van de 101ste Airborne Divisie. We staan, kortom, op een plek waar geschiedenis is geschreven. Zoals er op vele plekken in V…., in M……, in Nederland, in Europa, in de wereld geschiedenis is geschreven.

We staan stil bij 77 jaar vrijheid. Het lijkt heel wat: 77 jaar, maar het is natuurlijk maar heel kort. Wellicht dat dat komt omdat er steeds meer geschiedenis bewaard blijft en omdat deze geschiedenis ook heel gemakkelijk toegankelijk is voor mensen?
De Tweede Wereldoorlog spreekt, hoe gek dat ook klinkt, ook tot de verbeelding. Zouden er over willekeurig welke andere periode in de geschiedenis zoveel boeken, films, websites of wat dan ook zijn? Ik denk het niet.

Kolonel Johnson stierf voor onze vrijheid. Wat zou hij denken als hij nu nog geleefd zou hebben? Natuurlijk is dat geen realistische vraag, maar ik denk daar toch graag over na. Wat zou hij denken? Zou hij begrip hebben voor de wereld zoals deze er nu uit ziet? Zou hij vinden dat we er een potje van maken? Zou hij daar boos of gefrustreerd om zijn? Of zou hij weten dat iedere periode in de tijd zowel nare en akelige dingen als ook goede en positieve ontwikkelingen met zich meebrengt? Ik weet het, het is speculeren natuurlijk wat ik doe. Maar ik denk dat het belangrijk is om regelmatig over dit soort zaken na te denken. Omdat je daardoor alert blijft.

‘Take care of my boys’. Zorg voor mijn jongens. Die woorden zei hij, net voordat hij stierf. En die woorden maken dat ik vind dat wij, heden ten dage, richting hem en al die andere geallieerde soldaten die onze vrijheid met de dood moesten bekopen een verplichting hebben.
Die verplichting bestaat er wat mij betreft op zijn minst uit dat wij heel erg zuinig moeten zijn op die zo zwaar bevochten vrijheid. Een vrijheid die wij vaak voor te vanzelfsprekend nemen. Een vrijheid die momenteel onder zware druk staat.

Wij allen, samen, moeten ervoor zorgen dat hun offers niet voor niets geweest zijn. Dat doen we onder andere door met elkaar in gesprek te blijven, de nuance te blijven zoeken, na te denken, niet vanuit primaire emoties te reageren en elkaar te respecteren ook al denken we anders.

Johnsons zei ‘Take care of my boys’. Wij moeten zeggen: ‘Take care of our freedom’.

Ereveld Loenen

De terugweg van Zeist naar huis bracht ons langs Ereveld Loenen. Als consul van de Oorlogsgravenstichting wilde ik daar graag ‘ns naar toe. Sowieso vind ik dit soort plekken erg interessant en eigenlijk zou ik het niet eens zo’n slecht idee vinden als iedere Nederlander een aantal herdenkingsplekken of musea verplicht zou moeten bezoeken. Opdat wij niet vergeten nietwaar?

Op het Ereveld Loenen wordt eens te meer de waanzin van oorlog duidelijk. Hier zijn bijna 4.000 Nederlandse oorlogsslachtoffers (militairen en burgers) begraven. Zij verloren hun leven tijdens de Tweede Wereldoorlog of tijdens gewelddadige conflicten daarna – zoals in voormalig Nederlands-Indië of tijdens internationale (vredes)missies.

Het is heel bijzonder om hier rond te lopen: geen strakke en rechte lijnen met kruisen of rechtopstaande stenen, maar liggende stenen, her en der verspreid in het bos. Bij sommige stenen is meer informatie te vinden, bij sommige stenen liggen bloemen of steentjes.

In het kerkje op het terrein liggen 42 boeken met daarin de namen van ongeveer 130.000 Nederlandse doden die geen laatste rustplaats hebben. Iedere dag wordt er een bladzijde van één van de boeken omgeslagen zodat de namen op die bladzijde gelezen worden door anderen. Zodat hun namen niet vergeten worden.Ook is er een Herdenkings- en Educatiecentrum waar je kunt luisteren naar de verhalen van zes nabestaanden van oorlogsslachtoffers. Slachtoffers van de Tweede Wereldoorlog maar ook slachtoffers van recentere (vredes)missies. Indrukwekkend en confronterend. Zeker in deze tijd waarin, in mijn ogen, veel te gemakkelijk parallellen worden getrokken tussen toen en nu.

Mocht een van de Nederlandse oorlogsgraven in mijn gemeente ooit geruimd worden dan is het mijn taak om ervoor te zorgen dat de stoffelijke resten naar Loenen overgebracht worden om daar herbegraven te worden.

Nazipropaganda voor de jeugd & Villa Augustus

Zoooo, ik ben er weer. Vier weken vliegen voorbij natuurlijk en ik zal jullie de komende tijd laten weten wat we allemaal gedaan hebben in de afgelopen week. Laat ik beginnen met een bijzondere expo in Dordrecht.

Saar had in haar laatste schoolweek een aantal themalessen en een van die lessen was gebaseerd op een tijdelijke expositie in het Onderwijsmuseum in Dordrecht: Nazipropaganda voor de jeugd 1933 – 1945. Thuis vertelde ze 100-uit over de les en over hoe interessant het was. Heb ik eigenlijk al ooit gemeld dat Saar docent geschiedenis wil worden?

Dit soort dingen hoeft men maar één keer tegen mij te zeggen: ik ben ook altijd geïnteresseerd in dit soort dingen en op het gebied van vieren en herdenken wil ik zoveel mogelijk weten.

Vorige week gingen Saar en ik dus naar Dordrecht om deze expositie te bekijken. Die was compact maar interessant. Het is niet raar dat je heilig gaat geloven in dingen als alles wat je als (jong) kind leert bestaat uit het verheerlijken van die ideologie en je met niets anders in aanraking komt.

Tegelijk is het natuurlijk ook best heel erg beangstigend dat de dingen zo werken. Maar ja, dat weten we natuurlijk allemaal inmiddels: indoctrinatie is van alle tijden. En wie zegt dat wij niet geïndoctrineerd worden?

Naast deze tijdelijke expositie (nog te zien tot en met 31 oktober) is er ook een andere tijdelijke expo te zien over de geschiedenis van de bosatlas. En verder is de vaste collectie ook echt heel erg leuk en die leverde veel ‘oh ja, ervaringen’ op. Niet alleen bij mij, maar ook al bij Saar. Hoe leuk is dat dan wel niet?

In 2012 waren we al ‘ns bij Villa Augustus en ik vind dat prachtige pand een enorme ‘Sjakie en de Chocoladefabriek-uitstraling’ hebben. En tja, als je dan toch in Dordrecht bent, dan kun je ook wel gaan lunchen bij Villa Augustus. Jammer dat het behoorlijk somber weer was toen wij er waren en dat het flink regende. Als ik alleen geweest zou zijn, dan had ik vast toch nog gewoon door de tuinen gebanjerd, maar Saar vindt dat nooit zo’n goed plan.

Maar het was echt heel leuk om er te zijn en we hebben genoten van een heerlijke ambiance en een lekkere lunch.

Goeie column!

Dank je wel Marjolein Hurkmans voor deze treffende woorden!

Ik ben er wel een beetje klaar mee. Ja, ook met corona natuurlijk. Wie niet? Maar waar ik vooral klaar mee ben, is met dat continu de schuld afschuiven op een ander. Shit happens, soms gaan dingen gewoon anders dan je zou willen. En ja, dan is het heel fijn als je gewoon kan roepen dat dat allemaal komt door Pietje of Loes. ’Als Pietje (of Loes) nooit waren geboren, was het ook niet gebeurd…’ Jammer, zo werkt het niet in het leven.

Het zou zomaar kunnen dat er iemand in een Chinees laboratorium op een dag een reageerbuisje liet vallen, terwijl zijn collega net een raam openzette. En dat er toen een vleermuis langsvloog die diep inhaleerde en zo een virus naar binnen zoog dat inmiddels al anderhalf jaar de wereld op zijn kop zet. Maar het kan ook zomaar zijn dat het niet zo ging. We zullen het nooit weten. Maar wat ik wel met enige zekerheid durf te stellen: het was niet Mark Rutte die het raam openzette en het was niet Hugo de Jonge die het ding liet vallen.

Dansen met Jansen

Mark Rutte en Hugo de Jonge zijn niet persoonlijk verantwoordelijk voor de pandemie. Net zo min als we ze de schuld kunnen geven van de oplaaiing van het virus en de opkomst van de deltavariant. Ik kan me vergissen, maar het lijkt me sterk dat de twee bewindslieden samen op een achterkamertje zitten te bedenken hoe leuk het zou zijn als we ons land, twee weken na de versoepelingen, opnieuw op slot kunnen gooien.
“Lachen Mark, dan lanceren we de slogan ’Dansen met Jansen’. Moet je kijken wat er gebeurt… Ik had toch geen plannen voor tijdens het kamerreces. Ben ik mooi weer van de straat de komende weken.” „Hugo, wat een goed idee. al die deskundologen moeten we natuurlijk ook een beetje aan het werk houden. Waar moet het over gaan bij Humberto als iedereen op vakantie is? Drama! Nee, laten we lekker het coronavuurtje weer een beetje opstoken… Paar duizend besmettingen erbij. Niks meer aan doen…”

Mark en Hugo kunnen er niks aan doen

Ik denk niet dat het zo is gegaan. Onze demissionaire premier en minister dachten waarschijnlijk dat wij, het volk, in staat waren onze eigen verantwoordelijke keuzes te maken, dat ook de Nederlandse puber de krant zou lezen en de cijfers zou checken en zou denken: ’Joh, het gaat de goede kant op. Maar we zijn er nog niet. Wat fijn dat ik zaterdag naar een festival kan, maar laat ik wel afstand houden.’
Ik denk niet dat het in de hoofden van Mark en Hugo is opgekomen dat er mensen zouden zijn die meteen zouden bedenken hoe de boel geflest kon worden, de toegangstests konden worden vervalst en de mazen in de wet konden worden opgezocht. Of ze nou wel of niet de juiste woorden hebben gebruikt tijdens de persconferentie waarbij de versoepelingen werden aangekondigd, maakt daarbij niet uit. Al hadden ze het volledige Wilhelmus gezongen, dan zaten we nog steeds midden in een pandemie. Ongelukkige woordkeuze, oké, maar schuldig aan al die extra besmettingen? Nee. Het is nou ook weer niet zo dat ze eigenhandig de meute een overvolle kroeg in hebben geduwd die ze eerst hadden volgeblazen met het virus.

Pubers zijn egocentrisch

Kunnen we dan die pubers de schuld geven dat onze vakanties op losse schroeven staan en de festivalorganisatoren op de rand van het faillissement balanceren? Hadden ze zich niet een beetje in kunnen houden? Nee natuurlijk niet. Daar zijn het pubers voor. Die denken niet verder dan hun neus lang is. Adolescenten zijn per definitie egocentrisch. Ze vormen het middelpunt van hun eigen universum. Dat kan iedere puberdeskundige je vertellen.
Vraag een basisschoolleerling een tekening voor je te maken en het kind zal met de tong uit de mond van inspanning enorm zijn best doen. Vraag het een puber en je krijgt een vel met daarop in zwarte viltstift een levensgrote piemel. Als je geluk hebt. Waarschijnlijk zet hij zijn koptelefoon op en de muziek harder. Dat we ze anderhalf jaar min of meer in het gareel hebben kunnen houden, is een wonder op zich. Ze kregen een vinger, grepen een hand, maar dat maakt ze niet tot aanstichters van al het leed in de wereld.
Niemand is dat weekend de stad ingegaan met het idee: ’Laat ik eens lekker een man of 100 gaan besmetten.’ En zelfs hun ouders die niet zeiden: ’Floris en Kimberly, niet meteen knuffelen met al je vrienden hè,’, treft geen blaam. Ook zij hebben niet om het virus gevraagd, laat staan het bedacht en verspreid. Net zo min als de virologen en andere deskundologen die ons avond aan avond de boodschap brengen die we niet willen horen: zij zijn niet schuldig aan de oplopende besmettingscijfers.

Niemand heeft schuld

Kortom: niemand heeft de schuld van het virus dat de hele wereld in zijn ban heeft. Niet de mensen die uit hun dak gingen de afgelopen weken en niet de bewindslieden die dat al dan niet hadden moeten voorzien. Geen van allen hebben ze Covid-19 in elkaar geknutseld, het virus verspreid over de wereld, laat staan er vervolgens de nare deltavariant aan vastgeplakt. Zo zijn er ook geen personen aan te wijzen die verantwoordelijk zijn voor de hoosbuien in het zuiden des lands. Het is gewoon allemaal botte pech!

Stop met vingerwijzen

Misschien wordt het tijd dat we eens ophouden met dat vingerwijzen. Het kost nodeloze energie en we kopen er niks voor. Het virus verdwijnt niet als we elkaar maar genoeg de maat nemen. Kunnen we ons in plaats van op al dat beschuldigende gedoe nou eindelijk eens gaan richten op wat wijsheid is in de toekomst? Want de hele wereld is de pineut. In Afrika en Zuid-Amerika zijn nog nauwelijks vaccinaties beschikbaar. En daarover kunnen we ook weer van alles gaan roepen, maar dat zet echt geen zoden aan de dijk.
En er is geen dader, geen boosdoener. En daar zullen we mee moeten leren leven. Net als met Covid-19 en enorme plensbuien. Het is wat het is en het wordt niet minder als we anderen beschuldigen. Dus: haal diep adem, sit back and relax tot het tijd wordt om puin te ruimen en zet dan je schouders eronder. Dat is een stuk constructiever dan al dat geschreeuw om gerechtigheid. Want die is er niet.

Wat een week …

Dinsdag schreef ik dit op facebook:

Ik ontving zojuist mijn tweede vaccinatie. En daar ben ik erg blij mee, maar niet zo blij als ik verwacht had.

Want, en ik denk dat dat misschien voor veel mensen geldt, ik ben eigenlijk ook wel murw inmiddels. Niet perse murw omdat de hele coronacrisis zo lang duurt. Dat is nu eenmaal een feit en daar zullen we mee moeten dealen.Ik ben vooral murw door de stemming die er heerst waardoor ik het moeilijk vind optimistisch te blijven. Niet alleen waar het corona betreft, maar het nieuws staat bol met nare en akelige dingen de laatste tijd. Dat is van alle tijden maar alles bij elkaar opgeteld wordt het wel heel veel allemaal. Maar hier kan ik persoonlijk niet heel veel aan doen.

Waar ik wel wat aan kan doen is, op mijn eigen bescheiden schaal, proberen positief te blijven (al vind ik dat dus verrekte lastig momenteel), het gesprek te blijven voeren en vooral ook mild te zijn.

Mild zijn wil wat mij betreft overigens niet zeggen dat je het overal mee eens bent. Mensen die mij kennen weten dat ik eigenlijk overal wel een mening over heb en die ook buitengewoon graag deel. Maar dat delen doe ik dan graag in een gesprek en op plekken waar ik enigzins invloed kan uitoefenen.

Mild zijn wil wat mij betreft vooral zeggen dat je niet altijd je mening hoeft te geven op social media. En als je die mening dan wél wilt geven dat je die netjes en beschaafd houdt zonder waardeoordelen en veroordelingen richting wie of wat dan ook. Want het zwart-witte eenrichtingsverkeer daar maakt meer kapot dan mij (ons?) lief is.

En toen moest donderdag nog komen … Peter R. de Vries overlijdt, overstromingen, exploderende coronabesmettingen.

Het is af en toe verrekte moeilijk om optimistisch te blijven vind ik. En toch moet dat, moeten we proberen op onze eigen bescheiden schaal goed, lief en mild te zijn voor elkaar.

Azijnpissers

Iedereen zal er inmiddels wel van gehoord hebben, van de brief van Amalia. Persoonlijk vind ik het een topactie van haar. En, misschien naïef, maar hé, ik ga nu eenmaal toch nog steeds uit van het goede van de mens, ik dacht er verder niet zo bij na.

Totdat ik op facebook en andere media reacties las. En ja, ik weet dat ik dat niet moet doen, maar soms doe ik dat dus wel. En mijn hemel: wat zijn er toch veel azijnpissers! Waarom, waarom nou toch moet er altijd en overal commentaar gegeven worden op dingen. Waarom, waarom moeten alle mooie dingen bezoedeld en afgezeikt worden. Waarom, waarom? PR-offensief, ze zal het wel niet zelf bedacht hebben, ze hebben toch geld zat waren nog de ‘aardigste’ reacties. Of wat te denken van echt supersneue reacties op het feit dat Amalia cum laude is afgestudeerd: GET A LIFE! Oh, ik kan hier #zoboos om worden! Dus: adem ik in en adem ik uit en probeer ik het los te laten.

Je kunt er voor kiezen om niets te zeggen. Wat zou dat de wereld wat mooier maken toch?

Misschien ben jij een lezer die ook wel enigszins sceptische ideeën heeft bij het gebaar van Amalia. Dat mag. En uiteraard mag je dat ook laten weten. Maar doe dat dan op een #doeslief manier en niet onnodig krenkend of bozig of rancuneus. Je zou maar Amalia heten en al dat soort reacties over je heen krijgen …